جلوگیری از گسترش جنگ افزارها
مشارکت بین المللی
درحال حاضر سلاح های هسته ای تنها در اختیار چند کشور قرار دارند . در طول جنگ سرد ( دهه ی 1950 تا دهه ی 1980 )، جنگ افزارهای زیادی به خصوص توسط آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی ساخته شد . در چهل سال گذشته برای باز داشتن دیگر کشورها از پیوستن به 5 کشوری که آشکا را دارای سلاح های هسته ای هستند کوشش های بین المللی طاقت فرسایی انجام شده است . این کوشش ها به مرکزیت یک گروهی خا ص به نام آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA) بوده است . IAEA در سال 1957 با ارائه ی یک قطع نامه ای به سا زمان ملل که به اتفاق آرا تصویب شد آغاز به کار کرد . یکی از وظایف اصلی IAEA وضع کردن و نظارت بر اجرای مقررات ایمنی است ، تا اطمینان حاصل شود که مواد خاص قابل شکافت و دیگر مواد ....به روشی استفاده نشوند که برای پیشبرد مقاصدی نظامی باشد . سعی IAEA این است که به هرگونه انحراف مواد هسته ای از فعالیت های صلح آمیز به سوی ساخت سلاح های هسته ا ی یا دیگر ادوات قابل انفجار هسته ای پی ببرد . به علاوه تلاش می کند با تکیه بر قابلیتش برای کشف زود هنگام این قبیل انحرافات ، از وقوع آن جلوگیری کند . هم چنین به اعضایش در مورد کاربرد مواد هسته ای در زمینه های غیر نظامی مانند کشاورزی ، صنعت و پزشکی مشورت میدهد و استاندارد های ایمنی را برای نیروگاه ها تهیه می کند . هنگام تشکیل IAEA ، این نگرانی عمیق وجود داشت که کشورهایی بسیار همزمان با به سازی نیروهای نظامیشان با تجهیزات جدید ، در پی تولید یا تصاحب سلاح های هسته ای باشند در این شرایط بود که اسناد اصلی مربوط به پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای (NPT)، مورد توافق قرار گرفت . NPT در واقع یک توافق نامه بین کشورها ی دارای سلاح ها ی هسته ای و دیگر کشورهای علاقه مند به فن آوری هسته ای بود . سیاست این بود که بین این هم پیمان ها ، تحت نظارت بین المللی ، کمک و مشارکت مبادله شده و اطمینان حاصل شود که هیچ تاسیساتی به سمت کاربردهای تسلیحاتی منحرف نمی گردد . کسانی که قسمتی از این سیا ست را نمی پذیرفتند از مشارکت بین المللی و یا تبادل فن آوری هسته ای محروم می شدند. NPT هم چنین نماد آتش بس هسته ای بین کشورها ی فاقد سلاح هسته ای بود ، که به موجب آن همگی اراده کردند که از انتخاب سلاح های هسته ای دوری جویند.
اولین گروه از امضا کنندگان این پیمان ،کشورها ی فا قد سلاح های هسته ای هستند . هر یک از این کشورها باید بپذیرد که از ساخت نه فقط سلاح های هسته ای بلکه دیگر ادوات انفجاری هسته ای یا کسب آنها به هر روش دیگر خودداری کند . این کشورها متعهد هستند که در مورد اعمال نظارت بر تمام جنبه های برنامه ای هسته ایشان باIAEA به توافق نهایی برسند .
دیگر امضا کنند گان NPT آنهایی هستند که معمولا قدرتهای هسته ای نامیده می شوند . این گروه شامل کشورهایی است که یک سلاح هسته ای قبل از 1967 ساخته و منفجر کرده اند و شامل آمریکا ، اتحاد جماهیر شوروی ( روسیه ی فعلی ) ، بریتانیا ، فرانسه ، و چین می شوند . این کشورها لازم نیست NPT را بپذیرند ، به وجود این NPT شامل تعهدات خاصی در مورد خلع سلاح است که باید به آن عمل شود . در هر حال این گروه NPT را امضا کردند و نظارتهایی را در مورد فعالیتهای هسته ای صلح جویانه شان پذیرفتند . NPTدر 1970اجباری شد ودر 1995 به صورت نا محدودی گسترش یافت . NPT با چندین معا هد ه ی منطقه ای تکمیل شد . اخیرا این پیمان باز هم گسترده تر شده است . این گسترش به پر بار شدن رژیم عدم گسترش سلاح ها کمک کرده است . در سپتامبر 1996 یک پیمان منع آزما یشهای هسته ای فراگیر با هدف جلوگیری از آزمایش سلاح های هسته ای برای امضا آماده شد . مذاکراتی در مورد پیمانی برای منع تولید مواد شکافت پذیر در حال انجام است که تولید بیشتر مواد سلاح های هسته ای را ممنوع می کند .
( برق هسته ای / ایوب بنوشی - محمد رضا کاردان )